Ceza dosyalarında sık duyulan cümlelerden biri şudur: "Şikâyetimi geri alırsam dava kapanır." Bu ifade her dosya için doğru değildir.
Hukuki sonuç, öncelikle soruşturulan suçun şikâyete bağlı olup olmadığına göre değişir.
Şikâyete bağlı suçlar
Kanun bazı suçların soruşturulmasını mağdurun şikâyetine bağlar. Bu suçlarda süresinde şikâyet bulunmaması soruşturma ve kovuşturmayı engelleyebilir; usulüne uygun vazgeçme de kamu davasının düşmesine yol açabilir.
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise mağdurun "şikâyetçi değilim" demesi savcılığı veya mahkemeyi otomatik olarak durdurmaz. Devlet soruşturmayı kamu adına sürdürür. Mağdurun yeni beyanı delillerin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir; fakat tek başına dosyayı kapatmaz.
"Şikâyetimi geri alıyorum" ne demek?
Kanunda teknik olarak şikâyetten vazgeçme söz konusudur. Beyanın açık, özgür iradeye dayalı ve hangi olayla ilgili olduğunun anlaşılır olması gerekir. Baskı, tehdit veya yanılma iddiası varsa ayrıca değerlendirme yapılır.
Kovuşturma başladıktan sonra vazgeçmenin sanık bakımından sonuç doğurması için sanığın kabulü de önem taşıyabilir. Sanık beraat edeceğini düşünerek vazgeçmeyi kabul etmeyebilir. Birden fazla fail bulunan şikâyete bağlı suçlarda vazgeçmenin diğer faillere etkisi de TCK'daki özel kurallara göre belirlenir.
Tazminat hakkı ayrıca düşünülmeli
Şikâyetten vazgeçmek ile maddi ve manevi tazminat hakkından vazgeçmek aynı işlem değildir. Ancak imzalanan uzlaşma, sulh veya ibra metninde şahsi haklardan da vazgeçildiği yazıyorsa sonuç değişebilir.
Bu nedenle "yalnız şikâyetten vazgeçiyorum" denilmek istenirken bütün hukuki ve mali taleplerden vazgeçen geniş bir belge imzalanmamalıdır. Metnin ceza dosyası ve hukuk davası üzerindeki etkisi birlikte incelenmelidir.
Şikâyetten vazgeçme basit bir dilekçe gibi görünse de geri dönüşü güç sonuçlar doğurabilir. Önce suçun takibinin şikâyete bağlı olup olmadığı, sonra vazgeçmenin kapsamı ve zamanı belirlenmelidir.
Hukuki Not: Şikâyet ve vazgeçmenin genel hükümleri TCK m.73'te düzenlenir. Uzlaştırma, etkin pişmanlık ve katılmadan vazgeçme farklı kurumlardır. Somut suç tipinde özel düzenleme bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.